تأثیر گذار انرژی بر تقاضای مس؛ میزان تقاضا چقدر رشد میکند؟
روند جهانی گذار انرژی به یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر میزان تقاضای مس تبدیل شده است. توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، خودروهای برقی و شبکههای برق باعث شده این فلز نقش پررنگتری در اقتصاد کمکربن جهان پیدا کند. بررسی نقش مس در انرژی نشان میدهد که رسانایی بالا و کاربرد گسترده این فلز در زیرساختهای برقی، آن را به یکی از مواد اولیه کلیدی در فرآیند گذار انرژی تبدیل کرده است. به همین دلیل، بسیاری از گزارشهای بینالمللی هنگام توضیح اینکه چرا مس فلز آینده است، به افزایش مصرف آن در فناوریهای پاک اشاره میکنند. بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، گسترش انرژیهای تجدیدپذیر، شبکههای انتقال برق و خودروهای برقی از مهمترین عوامل افزایش تقاضای مس در سالهای آینده هستند. ازاینرو، بسیاری از نهادهای بینالمللی انتظار دارند رشد تقاضای مس در دهه پیش رو ادامه یابد.
گذار انرژی چیست و چه ربطی به مس دارد؟
گذار انرژی (Energy Transition) به فرآیند جایگزینی تدریجی سوختهای فسیلی با منابع کمکربن مانند انرژی خورشیدی، بادی و حملونقل برقی گفته میشود. بررسی نقش مس در انرژی نشان میدهد که توسعه انرژیهای پاک، شبکههای انتقال برق و فناوریهای برقی بدون استفاده گسترده از این فلز امکانپذیر نیست. به همین دلیل گذار انرژی و افزایش تقاضای مس ارتباط مستقیمی با یکدیگر دارند. این روند با هدف کاهش انتشار گازهای گلخانهای و توسعه اقتصاد کمکربن در بسیاری از کشورها دنبال میشود. به همین دلیل، بسیاری از گزارشهای بینالمللی رشد تقاضای مس آینده را یکی از پیامدهای مستقیم گذار انرژی میدانند.
میزان تقاضای مس امروز چقدر است؟
بر اساس دادههای منتشرشده توسط گروه مطالعات بینالمللی مس (International Copper Study Group – ICSG)، تقاضای مس تصفیهشده (Refined Copper) در جهان طی سال ۲۰۲۴ در محدوده ۲۷ تا ۲۸ میلیون تن برآورد شده است. چین با فاصله زیاد بزرگترین مصرفکننده مس جهان محسوب میشود و آمریکا، اتحادیه اروپا و سایر اقتصادهای صنعتی در رتبههای بعدی قرار دارند. بخش قابلتوجهی از مصرف مس به صنایع ساختمان، شبکههای برق، تجهیزات صنعتی، الکترونیک و حملونقل اختصاص دارد. با این حال، در سالهای اخیر سهم فناوریهای مرتبط با مس و انرژی پاک مانند خودروهای برقی، انرژی خورشیدی، انرژی بادی و توسعه شبکههای انتقال برق بهطور پیوسته افزایش یافته است. به همین دلیل، بسیاری از نهادهای بینالمللی معتقدند رشد تقاضای مس در دهه آینده بیش از هر زمان دیگری به روند برقیسازی و گذار انرژی وابسته خواهد بود.
| شاخص | مقدار تقریبی |
| تقاضای جهانی مس تصفیهشده | حدود ۲۸ میلیون تن در سال |
| بزرگترین مصرفکننده | چین |
| سایر مصرفکنندگان اصلی | آمریکا، اتحادیه اروپا، هند |
| مهمترین بخشهای مصرف | ساختمان، شبکه برق، صنعت، الکترونیک، حملونقل |
| بخشهای در حال رشد | خودروهای برقی، انرژی خورشیدی، انرژی بادی، شبکه برق |
گذار انرژی از چه مسیرهایی تقاضای مس را بالا میبرد؟
رشد میزان تقاضای مس در دوران گذار انرژی تنها به یک صنعت محدود نیست. توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، برقیسازی حملونقل، گسترش شبکههای انتقال برق و افزایش ظرفیت ذخیرهسازی انرژی همگی به مصرف بیشتر مس منجر میشوند. آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در گزارشهای خود تأکید میکند که فناوریهای مرتبط با انرژی پاک نسبت به سیستمهای مبتنی بر سوخت فسیلی به مواد معدنی بیشتری نیاز دارند و مس یکی از مهمترین این مواد است. به زبان ساده بخش قابلتوجهی از رشد تقاضای مس در سالهای آینده از مسیر توسعه زیرساختهای برقی و فناوریهای کمکربن شکل خواهد گرفت.
برقیسازی حملونقل؛ موتور محرک رشد تقاضای مس
خودروهای برقی نسبت به خودروهای مجهز به موتورهای احتراق داخلی به مقدار بیشتری مس نیاز دارند. نقش مس در خودروهای برقی و انرژی خورشیدی به دلیل استفاده گسترده از این فلز در موتورهای الکتریکی، کابلکشی، باتریها و زیرساختهای انتقال برق بسیار پررنگ شده است. به همین دلیل، افزایش تولید خودروهای برقی و توسعه زیرساختهای شارژ به یکی از مهمترین عوامل رشد تقاضای مس در سالهای آینده تبدیل شدهاند.
انرژیهای تجدیدپذیر؛ از خورشید تا باد
نیروگاههای خورشیدی و بادی برای کابلکشی، تجهیزات برقی و اتصال به شبکه به مقادیر قابلتوجهی مس نیاز دارند. به همین دلیل، توسعه انرژی تجدیدپذیر مس را به یکی از مواد اولیه کلیدی زیرساختهای کمکربن تبدیل کرده است.
توسعه شبکههای برق؛ حلقه ضروری گذار انرژی
گسترش انرژیهای پاک بدون توسعه شبکههای انتقال و توزیع برق امکانپذیر نیست. بررسی شدت مصرف مس در پروژههای توسعه شبکه نشان میدهد این بخش سهم مهمی در افزایش تقاضای جهانی مس دارد.
ذخیرهسازی انرژی و باتریها
سامانههای ذخیرهسازی انرژی برای اتصال به شبکه و مدیریت برق تولیدی به تجهیزات و اتصالات مسی وابسته هستند. این روند یکی از عوامل مؤثر بر رشد تقاضای مس در اقتصاد مبتنی بر انرژی پاک محسوب میشود.
نگاهی به آینده تقاضای مس
مجموعه این تحولات باعث شده بسیاری از نهادهای بینالمللی پیشبینی تقاضای مس را در دهه آینده صعودی ارزیابی کنند. افزایش سرمایهگذاری در انرژی پاک و برقیسازی اقتصاد، مهمترین محرکهای این روند به شمار میروند.
- مسیرهای اصلی افزایش تقاضای مس در گذار انرژی
| محرک تقاضا | نقش مس |
| برقیسازی حملونقل | افزایش مصرف در خودروهای برقی و زیرساخت شارژ |
| توسعه انرژیهای تجدیدپذیر | استفاده گسترده در نیروگاههای خورشیدی و بادی |
| توسعه شبکه برق | گسترش خطوط انتقال و توزیع برق |
| ذخیرهسازی انرژی | کاربرد در سامانههای باتری و تجهیزات اتصال |
| دیجیتالیسازی و برقیسازی اقتصاد | افزایش نیاز به تجهیزات الکتریکی و زیرساخت انرژی |
میزان تقاضای اضافی مس تا سالهای آینده (پیشبینیها)
برآورد نهادهای بینالمللی نشان میدهد روند برقیسازی اقتصاد و توسعه فناوریهای کمکربن میتواند میزان تقاضای مس را در دهه آینده بهطور قابلتوجهی افزایش دهد. آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در گزارش Critical Minerals Outlook اعلام کرده است که در سناریوهای مبتنی بر تحقق اهداف انرژی پاک، مصرف مواد معدنی راهبردی از جمله مس با سرعت بیشتری نسبت به دهههای گذشته رشد خواهد کرد. همچنین مطالعات مؤسسات پژوهشی مانند S&P Global و CRU نشان میدهد بخش مهمی از تقاضای مس آینده از سوی خودروهای برقی، انرژیهای تجدیدپذیر و توسعه شبکههای برق ایجاد میشود. برخی پیشبینیها نشان میدهند که تقاضای جهانی مس تا اواسط دهه ۲۰۳۰ میتواند چند میلیون تن بیشتر از سطح فعلی باشد. به همین دلیل بسیاری از گزارشهای بازار هنگام تحلیل رشد تقاضا به شکاف احتمالی میان عرضه و تقاضا اشاره میکنند. این موضوع در سالهای اخیر توجه سرمایهگذاران و فعالان بازار فلزات را به خود جلب کرده است.
پیشبینی نهادهای بینالمللی از رشد تقاضای مس در سالهای آینده
| نهاد منتشر کننده | افق زمانی | پیشبینی مرتبط با تقاضای مس |
| IEA | 2030-2040 | رشد تقاضا بهدلیل توسعه فناوریهای انرژی پاک |
| S&P Global | 2035 | افزایش چند میلیون تنی تقاضای جهانی مس |
| CRU Group | 2030 به بعد | تداوم رشد تقاضا و احتمال کسری بازار |
| Wood Mackenzie | دهه ۲۰۳۰ | افزایش نیاز به سرمایهگذاری برای تأمین تقاضا |
مسیرهای اصلی افزایش تقاضای مس در گذار انرژی
برآورد نهادهای بینالمللی نشان میدهد روند برقیسازی اقتصاد و توسعه فناوریهای کمکربن میتواند میزان تقاضای مس را در دهه آینده بهطور قابلتوجهی افزایش دهد. آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در گزارش Critical Minerals Outlook اعلام کرده است که در سناریوهای مبتنی بر تحقق اهداف انرژی پاک، مصرف مواد معدنی راهبردی از جمله مس با سرعت بیشتری نسبت به دهههای گذشته رشد خواهد کرد. همچنین مطالعات مؤسسات پژوهشی مانند S&P Global و CRU نشان میدهد بخش مهمی از تقاضای مس آینده از سوی خودروهای برقی، انرژیهای تجدیدپذیر و توسعه شبکههای برق ایجاد میشود. برخی پیشبینیها نشان میدهند که تقاضای جهانی مس تا اواسط دهه ۲۰۳۰ میتواند چند میلیون تن بیشتر از سطح فعلی باشد. به همین دلیل بسیاری از گزارشهای بازار هنگام تحلیل رشد تقاضا به شکاف احتمالی میان عرضه و تقاضا اشاره میکنند. این موضوع در سالهای اخیر توجه سرمایهگذاران و فعالان بازار فلزات را به خود جلب کرده است.
پیشبینی نهادهای بینالمللی از رشد تقاضای مس در سالهای آینده
| نهاد منتشر کننده | افق زمانی | پیشبینی مرتبط با تقاضای مس |
| IEA | 2030-2040 | رشد تقاضا بهدلیل توسعه فناوریهای انرژی پاک |
| S&P Global | 2035 | افزایش چند میلیون تنی تقاضای جهانی مس |
| CRU Group | 2030 به بعد | تداوم رشد تقاضا و احتمال کسری بازار |
| Wood Mackenzie | دهه ۲۰۳۰ | افزایش نیاز به سرمایهگذاری برای تأمین تقاضا |
شدت مصرف مس در فناوریهای پاک در برابر فسیلی
تأثیر گذار انرژی بر رشد تقاضا تنها به افزایش تعداد پروژههای جدید محدود نمیشود، بلکه به میزان مصرف مس در هر فناوری نیز ارتباط دارد. گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی (IEA) نشان میدهد فناوریهای مرتبط با انرژی پاک برای تولید، انتقال و ذخیرهسازی برق به مواد معدنی بیشتری نسبت به فناوریهای مبتنی بر سوختهای فسیلی نیاز دارند. به همین دلیل، با گسترش خودروهای برقی، انرژی خورشیدی، انرژی بادی و شبکههای برق، شدت مصرف مس نیز افزایش مییابد. این تفاوت یکی از مهمترین دلایلی است که توضیح میدهد تقاضای مس آینده چقدر رشد میکند؟
نگاهی به مقایسه شدت مصرف مس در فناوریهای پاک و فسیلی
| فناوری | شدت مصرف مس |
| نیروگاه گازی | پایین |
| نیروگاه زغالسنگی | پایین تا متوسط |
| نیروگاه خورشیدی | بالا |
| نیروگاه بادی خشکی (Onshore) | بالا |
| نیروگاه بادی فراساحلی (Offshore) | بسیار بالا |
| خودروی بنزینی | پایین |
| خودروی هیبریدی | متوسط |
| خودروی برقی | بسیار بالا |
آیا عرضه میتواند پاسخگوی این تقاضا باشد؟
افزایش میزان تقاضای مس در نتیجه گسترش انرژیهای تجدیدپذیر، خودروهای برقی و توسعه شبکههای برق این پرسش را مطرح کرده است که آیا عرضه مس میتواند همگام با رشد تقاضا افزایش یابد یا خیر. در حالی که بسیاری از پیشبینیها از ادامه رشد مصرف مس در دهههای آینده حکایت دارند، افزایش تولید این فلز با محدودیتهایی مانند زمانبر بودن توسعه معادن جدید، کاهش عیار برخی ذخایر معدنی و نیاز به سرمایهگذاریهای سنگین مواجه است. به همین دلیل، نهادهایی مانند IEA، S&P Global و CRU در گزارشهای خود بارها به احتمال شکلگیری شکاف میان عرضه و تقاضا اشاره کردهاند. در سالهای اخیر، بحث درباره ظرفیت عرضه مس برای تأمین نیاز صنایع مختلف و رشد تقاضا ناشی از گذار انرژی به یکی از موضوعات مهم بازار فلزات تبدیل شده است. در همین راستا، برخی مطالعات بینالمللی درباره کمبود جهانی مس تا ۲۰۳۵ هشدار دادهاند. برای مثال، S&P Global در سناریوهای مختلف بازار پیشبینی کرده است که در صورت تداوم روند فعلی سرمایهگذاری و رشد مصرف، بازار مس ممکن است در دهه آینده با کسری عرضه روبهرو شود. این موضوع باعث شده ظرفیت تولید معادن، پروژههای جدید استخراج و بازیافت مس بیش از گذشته مورد توجه فعالان بازار قرار گیرد.
مهمترین چالشهای افزایش عرضه مس در جهان
| چالش | تأثیر بر عرضه |
| زمان طولانی توسعه معدن | تاخیر در ورود ظرفیت جدید |
| کاهش عیار ذخایر معدنی | افزایش هزینه تولید |
| نیاز به سرمایهگذاری بالا | کند شدن توسعه پروژهها |
| موانع زیستمحیطی و مجوزها | محدود شدن عرضه جدید |
| رشد سریع تقاضا | افزایش احتمال کسری بازار |
معنای این رشد تقاضا برای قیمت و سرمایهگذاری
افزایش تقاضای مس در حالی رخ میدهد که توسعه معادن جدید و افزایش عرضه با سرعت کمتری پیش میرود. این عدم توازن میتواند تأثیر قابلتوجهی بر قیمت مس داشته باشد و از رشد قیمتها در بلندمدت حمایت کند. به همین دلیل، مس علاوه بر یک فلز صنعتی، به یکی از داراییهای مورد توجه سرمایهگذاران تبدیل شده است. هرچند قیمت مس همچنان تحت تأثیر عواملی مانند شرایط اقتصادی، سیاستهای تجاری و وضعیت عرضه جهانی قرار دارد.
جمعبندی
در سالهای اخیر، روند گذار انرژی و توسعه فناوریهای برقی باعث شدهاند میزان تقاضای مس با سرعت بیشتری افزایش یابد. بسیاری از پیشبینیها نشان میدهند که این روند در سالهای آینده نیز ادامه خواهد داشت و نقش مس را در اقتصاد جهانی پررنگتر میکند. به همین دلیل، بررسی عوامل مؤثر بر میزان تقاضای مس میتواند دید بهتری از آینده این فلز و تحولات بازار آن در اختیار سرمایهگذاران و فعالان صنعتی قرار دهد.
سوالات متداول
۱. گذار انرژی چه تأثیری بر تقاضای مس دارد؟
گذار انرژی با گسترش انرژیهای تجدیدپذیر، خودروهای برقی و شبکههای برق، مصرف مس را افزایش داده است. به همین دلیل، تقاضای جهانی این فلز در سالهای اخیر روندی صعودی داشته و انتظار میرود این روند ادامه داشته باشد.
۲. میزان تقاضای مس در آینده چقدر رشد میکند؟
پیشبینیها متفاوت است. اغلب گزارشهای بینالمللی از رشد قابلتوجه تقاضای مس در دهه آینده خبر میدهند. توسعه فناوریهای کمکربن و برقیسازی اقتصاد از مهمترین عوامل این افزایش هستند.
۳. کدام بخش بیشترین تقاضای مس را ایجاد میکند؟
بخش برق و زیرساختهای انتقال انرژی بزرگترین مصرفکننده مس است. پس از آن، صنایع ساختمانی، خودروهای برقی و انرژیهای تجدیدپذیر سهم قابلتوجهی در تقاضای مس دارند.
۴. یک خودروی برقی چقدر مس مصرف میکند؟
میزان مصرف مس در یک خودروی برقی معمولاً بین ۶۰ تا ۸۰ کیلوگرم برآورد میشود. این میزان چندین برابر بیشتر از خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی است.
۵. شدت مصرف مس در انرژی خورشیدی چقدر است؟
سامانههای خورشیدی برای پنلها، اینورترها، کابلکشی و اتصال به شبکه برق به مقادیر قابلتوجهی مس نیاز دارند. به همین دلیل، توسعه نیروگاههای خورشیدی یکی از عوامل رشد تقاضای مس محسوب میشود.
۶. آیا عرضه مس پاسخگوی تقاضاست؟
بسیاری از تحلیلگران معتقدند رشد عرضه مس با سرعت رشد تقاضا همخوانی ندارد. زمانبر بودن توسعه معادن جدید، کاهش عیار برخی ذخایر و محدودیتهای سرمایهگذاری از مهمترین چالشهای افزایش عرضه به شمار میروند.